چگونه هوش هیجانی خود را افزایش دهیم؟

امروزه هوش هیجانی یا همان EQ  یکی از مهم‌ترین مولفه‌ها برای ساختن روابط خوب به شمار می‌رود.

هوش هیجانی چیست؟ هوش هیجانی در واقع توانایی ما در درک، تفسیر، مدیریت، ارزیابی کردن، نشان دادن و استفاده کردن از احساساتمان است. پژوهش‌ها نشان می‌دهند که بین میزان رضایت از زندگی و هوش هیجانی بالا رابطه‌ی مثبتی وجود دارد. افرادی که هوش هیجانی ضعیفی دارند، در مهارت‌های کنترل استرس، تصمیم‌گیری و مهارت‌های حل مسئله ضعف دارند. اما خوشبختانه هوش هیجانی تا حد زیادی اکتسابی‌ست و می‌توان آن را با تمرین تقویت کرد و افزایش داد. در این مقاله ما به بررسی تمرین‌هایی می‌پردازیم که به افزایش هوش هیجانی کمک می‌کنند.

مطالعه داستان

اگر دنبال افزایش هوش هیجانی خود هستید، مطالعه داستان مخصوصا داستان‌های بلند را دست کم نگیرید! هنگام مطالعه داستان، مغز شما تلاش می‌کند که به طور فعالانه، اقداماتی مانند همدلی و همذات‌پنداری انجام دهد. این تلاش‌های مداوم مغز برای درک موقعیت شخصیت داستان، نقش به‌سزایی در افزایش هوش هیجانی دارد. سعی کنید از داستان‌های خیلی فانتزی یا خیلی زرد استفاده نکنید و سراغ داستان‌ها و رمان‌های واقع‌گرایانه بروید. کتاب‌های روایت‌گونه هم می‌توانند در این زمینه موثر باشند؛ مثلا کتاب‌هایی با موضوعاتی مانند: ده روایت از زنان سرپرست خانوار- پانزده روایت از ناگفته‌های زندگی معلولین و…

تماشای فیلم‌های واقع‌گرایانه

تماشای فیلم به اندازه خواندن داستان نمی‌تواند به افزایش هوش هیجانی کمک کند. در فیلم‌ها ما با محرک‌هایی مانند موسیقی، صداهای پس‌زمینه، نورپردازی و… مواجه هستیم. این محرک‌ها هرچقدر در یک فیلم بیشتر باشند، تلاش‌های مغز  ما برای درک موقعیت و احساسات کاهش پیدا می‌کند. به همین علت توصیه می‌شود اگر دوست دارید برای افزایش هوش هیجانی از فیلم دیدن استفاده کنید، سراغ فیلم‌های واقع‌گرایانه بروید؛ نه فیلم‌های فانتزی که پر از محرک‎‌های مختلف هستند.

پرسیدن سوال “حالت چطوره؟” از خود

این سوال بارها در مکالمه‌های روزمره ما به کار می‌رود؛ اما اغلب حالت تعارف‌گونه دارد. یکی از تمرین‌های موثری که می‌توانید برای افزایش هوش هیجانی انجام دهید، پرسیدن این سوال از خودتان است. در این سوال منظور از حال، حالی که در این چند ثانیه دارید، نیست. اینجا منظور احوالاتیست که در این چند ساعت یا چند روز داشته‌اید. هر روز در خلوت خود ساعتی را تعیین کنید که هیچ محرکی مانند موسیقی یا افراد دیگر در آن حضور نداشته باشند. سپس این سوال را از خود بپرسید. آیا از عملکرد امروزتان تا اینجا راضی هستید؟ آیا خلاء نیازی در شما احساس می‌شود که به آن بی‌توجه بوده باشید؟ این تمرین قدرت تجزیه و تحلیل مغز را درباره احساسات و در نهایت هوش هیجانی را افزایش می‌دهد.

نوشتن احساسات

نحوه عملکرد این تمرین در افزایش هوش هیجانی، مانند تمرین قبل است. در پایان روز و در لحظاتی خلوت، احساساتی را که در طول روز تجربه کرده‌اید، بنویسید. به چه علت چنین احساسی را تجربه کرده‌اید؟ آیا واکنش مناسبی داشته‌اید؟ انتظارتان از خودتان در آن لحظه چه بوده؟ بعد از چند روزی که این تمرین را انجام دادید، سراغ صفحات روزهای قبل بروید و تحلیل کلی‌تری انجام بدهید. آیا احساساتی وجود دارند که به طور مکرر تکرار شوند و آزاردهنده باشند؟ اگر احساس می‌کنید که مشکل جدی‌ای وجود دارد، توصیه می‌شود که در اسرع وقت به یک مرکز مشاوره مانند مرکز مشاوره یارا مراجعه کنید.

توجه به زبان بدن بقیه

خیلی از افراد حرف‌هایی بر زبان می‌آورند که شاید همسو با احساساتشان نباشد. مثلا می‌گویند مسئله‌ای نیست؛ یا حالم خوب است؛ اما زبان بدن آنها چیزی مخالف با این جملات را نشان می‌دهد. برای اینکه بتوانید در افزایش هوش هیجانی خود موفق باشید، باید هنگام حرف زدن با دیگران، علاوه بر کلام آنها، به زبان بدن آنها نیز توجه کنید.  آیا زبان بدن آنها کلامشان را تایید می‌کند؟ حالت چهره و دست و پاها، زاویه نگاه کردن و نشستن یا تکیه دادن و موارد این چنینی اطلاعاتی دست اول از احساسات بقیه به شما می‌دهد.

تلاش برای همدلی با دیگران

یکی دیگر از راهکارهای افزایش هوش هیجانی، تلاش برای همدلی با دیگران است. در موقعیت‌هایی که دیگران ناراحتند، تلاش کنید که احساس آنها را درک و با آنها همدلی کنید. بسیاری از افراد هنگام ناراحتی نیاز به گرفتن راه‌حل برای حل مشکلشان نیستند؛ آنها صرفا از بقیه انتظار دارند که غمشان پذیرفته شود. باید تلاش کنید که در چنین شرایطی اولا مسابقه‌ی “کی بدبخت‌تره؟” راه نیندازید؛ ثانیا ناراحتی فرد را کوچکتر یا بزرگتر از حد جلوه‌ ندهید. سپس تلاش کنید مسئله را نه از زاویه خودتان بلکه از زاویه طرف مقابل ببینید. شاید مسئله‌ای که برای شما جدی و ناراحت‌کننده نیست، برای طرف مقابل واقعا بغرنج است.

 باز خورد گرفتن از بقیه

از موثرترین تمرین‌های افزایش هوش هیجانی می‌توان به بازخورد گرفتن از بقیه اشاره کرد. مثلا از آنها بپرسید هنگامی که آنها ناراحت بوده‌اند، شما به خوبی توانسته‌اید با آنها همدلی کنید؟ آیا رفتار شما این حس را به آنها داده که درکشان می‌کنید؟ انتظار آنها از رفتار شما چه بوده است؟ آیا شما هنگامی که ناراحت بوده‌اید، توانسته‌اید احساساتتان را صادقانه و شفاف با آنها درمیان بگذارید بدون اینکه سوءتفاهمی پیش بیاید؟ این تمرین در روابط خانوادگی به شدت اثربخش است.

درباره افزایش هوش هیجانی مطالعه کنید

هوش هیجانی موضوعی‌ست که سال‌ها مورد تحقیق و پژوهش واقع و کتاب‌های زیادی درباره‌اش نوشته شده است. قطعا همه مطالبی مهمی که درباره افزایش هوش هیجانی به دست آمده است را نمی‌توان در یک مقاله چندصد کلمه‌ای جای داد. شما می‌توانید با جست‌جو در بین منابع و مقالات، اطلاعاتی کامل‌تر درباره افزایش هوش هیجانی به‌دست بیاورید.

جمع بندی:

هوش هیجانی مولفه‌ای است که توانایی ما را در برابر درک، تفسیر و مدیریت احساساتمان را تعیین می‌کند. یکی از مهم‌ترین راهکارها برای بهبود روابط فردی، افزایش هوش هیجانی‌ست. هوش هیجانی تا حد زیادی اکتسابی است و می‌توان با تمرین آن را افزایش داد. تمرین‌هایی مانند: نوشتن احساسات، مطالعه داستان و رمان‌ها، تماشای فیلم‌های واقع‌گرایانه، بازخورد گرفتن از دیگران درباره واکنش‌های خود، توجه به زبان بدن بقیه افراد و موارد این چنینی می‌تواند کمک شایانی به افزایش هوش هیجانی در افراد داشته باشد.