بچهدار شدن میتواند تجربهای شیرین و خاطرهانگیز برای زوجین باشد؛ به این شرط که خودشان را از لحاظ روحی و روانی برای چنین فرآیندی آماده کرده باشند. اغلب افراد وقتی درباره آمادگی برای بچهدار شدن صحبت میکنند، سراغ لیست خرید سیسمونی و چکاپهای جسمی و فیزیکی والدین میروند. البته که بررسی این موارد لازم است؛ اما کافی نیست. عدم آمادگی روانی لازم پیش از بچه دار شدن، میتواند این اتفاق شیرین را به حادثهای هولناک تبدیل کند. در این مقاله از سایت مرکز مشاوره یارا به بررسی آمادگیهای روانی لازم پیش از بچهدار شدن میپردازیم.
بررسی سلامت روانی والدین توسط روانشناس
مهمترین کاری که باید در چک لیست کارهای قبل از اقدام به بارداری قرار بگیرد، بررسی سلامت روانی زوجین است. مشکلاتی مانند: اختلالات اضطرابی، افسردگی، طرحوارههای ناسالم، پرخاشگری و… میتوانند در فرآیند بچهدار شدن اخلال ایجاد کنند. مشاوران و روانشناسان مرکز مشاوره یارا میتوانند با انجام تست و مصاحبه با زوجین، وجود چنین مسائلی را بررسی کنند.
نکتهای که وجود دارد این است که وجود مشکلات اینچنینی نباید باعث شود که افراد از بچه دار شدن خداحافظی کنند؛ بلکه باید سراغ حل کردن و درمان آن مشکلات بروند و سپس اقدام به بارداری کنند. مثلا فرض کنید پزشک تشخیص داده است به علت کمبود موادی در بدنتان فعلا نباید باردار شوید. اقدام احتمالی شما این است که با راهنمایی پزشک تلاش کنید آن کمبود را جبران و سپس سراغ بچهدار شدن بروید. در اینجا هم با داشتن یک طرحواره ناسالم یا رفتارهای نامناسبی مانند پرخاشگری نباید فورا قید بچه دار شدن را بزنید. حل کردن این مسئله، منطقیتر از فرار کردن از آن است.
ارتباط سالم با همسر
بدون شک یکی از مهمترین آمادگیهای روانشناختی قبل از بچهدار شدن، داشتن یک رابطه سالم با همسر است. منظور از یک رابطه سالم، رابطهای پر از عشقورزیهای هیجانی نیست. بلکه منظور از رابطه سالم، وجود مسائلی مانند تفاهم، اعتماد و تواناییهایی مانند حل مسئله در رابطه است. آیا شما به همسرتان اعتماد کامل دارید؟ آیا در شرایط سخت (مانند مشکلات مالی، بیماری و…) میتوانید همکاری و تعامل داشته باشید؟ یا مدام دلخوری و دعوا را تجربه میکنید؟ تصمیم به بچهدار شدن، تصمیم هردوی شماست و با هم هماهنگی دارید؟
مهم این است که بدانید بچهدار شدن هرچند تجربهای دوستداشتنی است؛ اما چالشهای زیادی به همراه دارد. اگر روابط زناشویی شما دچار مشکل باشد، این مشکلات بعد از به دنیا آمدن بچه قطعا چند برابر خواهد شد. این نکته را در نظر داشته باشید که به دنیا آوردن یک بچه هرچند که میتواند رابطه شما را کاملتر کند؛ اما هرگز نمیتواند زخمها و مشکلات یک رابطه را درمان کند.
چرایی تصمیم به بچهدار شدن
پدر و مادر شدن، یک نیاز فطری است که در وجود همه انسانها گذاشته شده. اما مانند تمام نیازهای دیگر باید آن را با هدف، نیت و روش درستی برطرف کنیم. بچهدار شدن صرفا به خاطر حرف فامیل و اطرافیان، به خاطر دریافت وام یا حقوق بیشتر، به خاطر آرام شدن یک رابطه پرتنش، به خاطر داشتن یک موجود بامزه و بانمک، هیچکدام از اینها نیتهای درستی برای بچه دار شدن نیستند! این اهداف و نیات باعث میشوند شما با اولین چالشهای مسیر بچهداری از تصمیمتان پشیمان شده و اصطلاحا از چاله به چاه بیفتید!
آگاهی با چالشهای بچهدار شدن و برنامهریزی برای آن
همانطور که قبل از سفر رفتن سراغ نقشه راه میروید و جزئیات مسیر را بررسی میکنید، بهتر است قبل از بچهدار شدن هم با مسیر آن آشنا باشید. این آگاهی به شما کمک میکند هنگام مواجه با چالشها، آرامش خود را حفظ و بهراحتی از آن عبور کنید. چالشهای احتمالی که ممکن است بعد از بهدنیا آمدن بچه آنها را تجربه کنید عبارتند از:
- تغییر ساعت خواب و کاهش میزان خواب والدین
- بهم ریختن روتینهای عادی زندگی (مانند خرید روزانه، سفر و …)
- تغییر رژیم غذایی مادر
- تغییر در رابطه جنسی
- مسائل جسمی نوزاد مانند زردی، رفلاکس و کولیک
- افسردگی پس از زایمان (مخصوصا در بچههای دوم و سوم)
برنامهریزی، کمک میکند تا نهایتا بعد از دو سه ماه، یک روتین خوب و سالم برای زندگی خود بسازید و با این تغییر جدید به خوبی کنار بیایید. اما بدون برنامهریزی، ممکن است تا ماهها بلکه سالها بعد از تولد بچه زندگی خود را درگیر چالش و تنش بکنید.
مطالعه درباره مسائل روانی کودکان
نوزادی دورهای است که افراد الگوی روابط عاطفی آینده خود را در آن میآموزند. این الگو اصطلاحا الگوی دلبستگی نامیده میشود. شکلگیری الگوی دلبستگی به نحوه مراقبت نوزاد توسط مراقب اول او (مادر، مادربزرگ یا پرستار) برمیگردد. اگر این مراقبت به خوبی و به درستی انجام نشود، این نوزاد در آینده به فردی تبدیل خواهد شد که در تشکیل روابط خانوادگی و عاطفی مشکل دارد.
قبل از بچهدار شدن حتما باید بدانید که نوزادان نیاز دارند که مدام در آغوش گرفته شوند؛ اگر رفتاری برای جلب توجه نشان دادند، حتما توجه و تشویق دریافت کنند. آنها نیاز دارند که یک مراقب ثابت داشته باشند؛ نه اینکه یک شب کنار مادر باشند، یک شب کنار مادربزرگ، یک شب کنار پدر و.. . نوزادان بیشتر از سرویس تخت خواب و کمد، به مادری نیاز دارند که 24 ساعته به آنها توجه داشته باشد.
بیشتر بخوانید: اختلالات روانی رایج در کودکان
جمع بندی:
پدر و مادر شدن یکی از بهترین تصمیمهاییست که یک زوج میتوانند برای زندگی خود بگیرند. اما اگر تصمیم بچهدار شدن با آمادگی و آگاهی لازم همراه نباشد، میتواند تبدیل به یک فاجعه شود. در قدم اول لازم است که از لحاظ روانی مورد بررسی قرار بگیرید و اگر مشکلی هست با کمک روانشناس آن را برطرف کنید. در قدم بعدی باید رابطه خود را با همسرتان بررسی کنید. آیا در رابطه شما اعتماد، امنیت و تفاهم وجود دارد؟ اگر پاسخ شما منفی است، بهتر است قبل از بچه دار شدن به یک زوجدرمانگر مراجعه کنید. سپس سعی کنید با پرسوجو، از چالشهای احتمالی والد شدن باخبر شوید و برای آن برنامهریزی داشته باشید. درباره نیازهای روانی نوزادان مطالعه کنید؛ آنها همانقدر که به خواب، خوراک و تعویض به موقع نیازمندند، به توجه و محبت بیقید و شرط والدین نیز نیازمندند.
