امروزه ابتلاء کودکان به اختلالات روانی شایعتر از گذشته شده است. نشانهها و علائم ابتلا به اختلالات روانی در کودکان با بزرگسالان متفاوت است. آگاهی از این نشانهها میتواند باعث پیشگیری و یا درمان به موقع این بیماریها باشد. اگر اقدام به موقع برای درمان اختلالات روانی در کودکان صورت نگیرد، در بزرگسالی ممکن است به مشکلات جدیتری تبدیل شود.
اختلال اضطراب جدایی
این اختلال یکی از مهمترین اختلالات روانی در کودکان است که همهمان حداقل یکبار با آن مواجهه شدهایم. احتمالا شما هم در روز اول مدرسه دانشآموزهایی را دیدهاید که اصلا نمیتوانند از والدین خود جدا شوند یا درصورت جدا شدن، به شدت بدحال میشوند. این کودکان احتمالا دچار بیماری اضطراب جدایی هستند. کودکان مبتلا به این اختلال، از رفتن به مدرسه بسیار امتناع میکنند. برخی از آنها حتی دوست ندارند جدا از والد خود بخوابند. از اینکه مدت طولانی در خانه تنها بمانند هراس دارند. ممکن است در هنگام جدایی از مادر نشانههای جسمی نظیر دلدرد یا سردرد را گزارش کنند یا کل شب را کابوس ببینند. منشاء این اختلال میتواند یک اتفاق ناگوار در کودکی یا اختلالات اضطرابی در والدین باشد. موثرترین درمان در این بیماری، درمان شناختی-رفتاریست. در این درمان روانشناس تلاش میکند تا با اصلاح افکار غلط کودک، رفتار او را هنگام جدایی از والدین تغییر دهد.
اختلال نقص توجه – بیش فعالی
تقریبا غیرممکن است که کودکی در جمع بزرگسالان بیش از حد سر و صدا کند و به بیش فعالی یا ADHD متهم نشود. اختلال ADHD یکی از معروفترین اختلالات روانی در کودکان است. اما واقعا هر کودکی که صرفا پر سر و صدا به نظر میرسد، ADHD ندارد. کودکانی تشخیص این بیماری را دریافت میکنند که حداقل 6 ماه متوالی نشانههای بیشفعالی، نقص توجه یا هردو را داشته باشند. بچههایی که به این بیماری مبتلا هستند، از دور افراد بینظم و شلختهای به نظر میآیند. مهارتهایی مانند برنامهریزی یا مرتب کردن وسایل را بلد نیستند. تحمل یکجا نشستن یا منتظر ماندن در صف را ندارند. گاهی با کوچیکترین محرکی حواسشان از یک موضوع مهم پرت میشود. این اختلال در کودکان زمینهی ژنتیکی دارد و محیط خانواده اثر پررنگی در بروز آن ندارد. آگاهی والدین میتواند نقش پررنگی در درمان آن داشته باشد.
برای اطلاعات بیشتر درباره این بیماری میتوانید مقاله همه چیز درباره اختلال کمتوجهی – بیش فعالی (ADHD): علائم،علل را مطالعه نمایید.
اختلالات طیف اوتیسم
بیماری اوتیسم یکی دیگر از بیماریهای عصبی رشدی است که منجر به اختلالات روانی در کودکان میشود. شاخصه اصلی کودکانی که اوتیسم دارند، عدم ناتوانی در برقراری ارتباطات کلامی و غیرکلامی با دیگران است. آنها در حرف زدن یا بیان کلمات مشکلی ندارند، بلکه نمیتوانند از حرف زدن استفاده درستی داشته باشند. کودکان طیف اوتیسم نشانههای مختلفی دارند. آنها معمولا به برقراری ارتباط با دیگران علاقه ندارند. از کوچکترین تغییرهای محیطی (دکوراسیون) گریزانند و کوچکترین تغییری آنها را ناراحت میکنند. به یکسری کارها یا وسایل خاص وفادار هستند و عملا رفتارهای تکراری انجام میدهند. علت این بیماری آسیب در دستگاه عصبی مرکزی است. ریشه این بیماری ژنتیکیست و محیط تاثیر چندانی در بروز این بیماری ندارد. برای درمان اوتیسم که یکی از رایجترین اختلالات روانی در کودکان است، از دارودرمانی و رفتاردرمانی استفاده میشود.
اختلال دلبستگی واکنشی
اختلال دلبستگی واکنشی یکی از اختلالات روانی در کودکان است که قبل از پنج سالگی رخ میدهد. این بیماری معمولا در کودکان پرورشگاهی یا کودکانی با شرایط مشابه اتفاق میافتد. این کودکان در دوره نوزادی و نوپایی خود فرصت کامل برای برقراری ارتباط امن با مادر یا پرستار نداشتهاند؛ به همین از والدین یا مراقبان خود به شدت دوری میکنند. آنها رفتارهای دوریجویانه و انزواطلبانه نسبت به والدین یا مراقبان خود دارند. احساسات مثبت مانند شادی و خنده کمتر در آنها دیده میشود و بیشتر زودرنج و غمگین بهنظر میآیند. در عین ناراحتی، اصلا دوست ندارند که بزرگتر یا والدینشان برای رفع رنج آنها کاری بکنند. درمان اصلی این بیماری بر اصلاح رفتار والدین یا مراقب کودک تمرکز دارد.
در صورت تمایل برای مطالعه بیشتر دربارهی این بیماری میتوانید به مقاله دلبستگی واکنشی ، اختلالی که در پرورشگاه پرورش مییابد مراجعه کنید.
اختلال تعامل اجتماعی بیقید و بند
این اختلال از اختلالات روانی در کودکان به شمار میرود که شاید از بیرون شبیه به اختلال یا مشکل بهنظر نرسد. کودکانی که اختلال تعامل اجتماعی بیقید و بند دارند، راحت با غریبهها ارتباط میگیرند و با آنها بیش از حد صمیمی میشوند. اطلاعات شخصی و رازهای مگو را به راحتی افشا میکنند. آنها در محیطهای ناآشنا به راحتی از والدین یا مراقبین خود دور میشوند و بعید است که دوباره با اراده خود، پیش آنها برگردند. این اختلال همانند اختلال دلبستگی واکنشی، از اختلالات روانی در کودکان است که در دسته اختلالات مرتبط به تروما قرار میگیرند. به همین دلیل این دو اختلال، علل بروز و روش درمان مشابه دارند.
اختلال بینظمی خلق اخلالگر
اختلال بینظمی خلق اخلالگر یکی دیگر از اختلالات روانی در کودکان است. این کودکان بسیار تحریکپذیرند و نمیتوانند احساس خشم خود را کنترل کنند. هفتهای حداقل سه بار انفجار خشم در آنها اتفاق میافتد. این انفجار خشم مخصوص محیط یا افراد خاصی نیست و در شرایط مختلف مانند مدرسه، خانه یا جمع دوستان اتفاق میافتد. علت بروز این اختلال، معمولا وجود ناکامی در کودک است. از این جهت شاید بتوان گفت که اخلال بینظمی خلق اخلالگر، شاید همان افسردگی در کودکان است؛ اما علائم افسردگی مانند غم و… را ندارد. وجود والدین به شدت سرزنشگر میتواند از علل بروز این اختلال باشد. در درمان این اختلال هم کودک و هم والدین باید تحت نظر درمانگر باشند.
نکات مهم درباره اختلالات روانی در کودکان
تا الان پنج اختلال از اختلالات روانی در کودکان را باهم مرور کردیم. غیر از این پنج اختلال، اختلالات دیگری هم مانند اختلالات یادگیری، نافرمانی مقابلهای (ODD)، لالی انتخابی و… از اختلالات روانی در کودکان محسوب میشوند. نکته مهم اینجاست که اطلاعات مطرح شده، صرفا جنبه آگاهی دارند و نمیتوان با این اطلاعات تشخیصگذاری انجام داد. توصیه میکنیم اگر علائمی مشابه با علائم مطرح شده دیدید، به کودک برچسب بیماری نزنید. در چنین شرایطی بهترین راهحل مراجعه یا ارتباط با یک مرکز مشاوره خانواده مانند مرکز مشاوره خانواده یارا است. با آرزوی سلامتی برای شما و دلبندانتان.
