شاید شما هم با افرادی مواجه شده باشید که در توجیه انجام ندادن برخی کارها میگویند: «من یا یه کاری رو انجام نمیدم؛ یا اگه انجام بدم، عالی انجامش میدم!» معمولا این حرف، نشاندهنده کمالگرایی افراطی است. کمالگرایی افراد را از انجام کارها بازمیدارد و مانع از پیشرفت و موفقیت در این افراد میشود. افراد کمالگرا برای دستیابی به موفقیت ابتدا باید سراغ درمان کمالگرایی خود بروند.
از کجا بفهمم کمالگرایی دارم؟
کمالگرایی افراطی در اغلب افراد نشانههای مشترکی دارد. قدم اول درمان کمالگرایی شناخت نشانههای آن است. این نشانهها عبارتند از:
- ترس بسیار زیاد از شکست خوردن و اشتباه کردن
- شروع نکردن کارها به خاطر فراهم نبودن شرایط
- توجه بسیار زیاد به کوچکترین و سادهترین اشتباهات
- داشتن توقعات و استانداردهای خیلی بالا و غیرعادی
- داشتن آرزوها و افکار جاهطلبانه
- نشخوار ذهنی زیاد و خودسرزنشگری بالا
- عدم تحمل در برابر انتقاد و نقد
راهکار اول: مقایسه هزینه و فایده
اولین راهکاری که میتوانید برای درمان کمالگرایی به کار بگیرید، این است که هنگامی که دارید برای انجام یک کار خاص و بینظیر تلاش میکنید، به این فکر کنید که: “ارزشش را دارد؟” گاهی بعضی کارها و اهداف، آنقدر که در ذهن ما اهمیت دارند، در واقعیت با اهمیت نیستند. آیا هزینهای که دارید برای انجام کاری صرف میکنید، میزان مشابهی از فایده را به شما برمیگرداند؟ اگر هزینهی کاری چند برابر فایده آن است، پس انجام دادن آن عاقلانه نیست یا حداقل اولویت ندارد.
راهکار دوم: انجامش بده، حتی به غلط!
یکی از بزرگترین ترسهای افراد کمالگرا، اشتباه کردن است. اگر به دنبال درمان کمالگرایی هستید، باید به خود اجازهی اشتباه کردن بدهید. این به این معنا نیست که به طور عمدی دست به کارهای غلط بزنید. منظور این است که به خاطر ترس از اشتباه کردن، کارهایتان را رها نکنید. اشتباه کردن یکی از مراحل یادگیری مهارتها و رفتارهای جدید است. با اشتباه کردن است که میتوانید ابعاد مختلف یک موضوع را یاد بگیرید. اشتباه کردن جایی ناپسند است که مدام تکرار شود و به صورت عمدی اتفاق بیفتد.
راهکار سوم: تمرکز بر واقعیات و آنچه که هست
افراد کمالگرا همیشه از همه چیز بهترین و بالاترینش را در نظر دارند. بهترین لباسها، بهترین مدارک تحصیلی، بهترین مهمانیها، بهترین مشاغل و… . این در حالیست که همیشه شرایط آنها اصلا متناسب با این بهترینها نیست و از طرفی ضرورتی برای رسیدن به این بهترینها وجود ندارد! برای کنترل و درمان کمالگرایی لازم است که واقعیت شرایطی که در آن قرار دارید را بسنجید و اهداف خود را متناسب با آن بچینید.
راهکار چهارم: شروع کردن حتی با قدمهای کوچک
جملهی معروف کمالگرایان را به خاطر دارید؟ «من یا یه کاری رو انجام نمیدم؛ یا اگه انجام بدم، عالی انجامش میدم!» این جمله نشان میدهد که افراد کمالگرا از شروع کردن یک فعالیت جدید وحشت دارند. آنها تا وقتی که شرایط بیرونی به طور صددرصد مهیا نشود و به تمام ابعاد آن کار احاطه پیدا نکنند، سراغ انجامش نمیروند. این کار در ظاهر منجر به با کیفیتتر شدن کارها میشود. اما در واقعیت، همیشه شرایط بیرونی صدردصد مهیا نمیشود و یا فرصت انجام آن کار به پایان میرسد. اگر به دنبال درمان کمالگرایی هستید، باید شروع کردن کارهایی که مدام بهخاطر فراهم نبودن شرایط عقب میاندازید را در اولویت قرار دهید.
راهکار پنجم: تمرکز کردن بر نکات مثبت
افراد کمالگرا خودسرزنشگری بالایی دارند و از توجه به نقاط قوت خود غافلند. آنها نقاط ضعف را چند برابر از آنچه واقعا هست بزرگ میبینند و تواناییهایشان را کوچکتر از چیزی که هست میپندازند. برای درمان کمالگرایی نیاز است که توجه بین نقاط ضعف و قوت را به تعادل برسانیم و از افراط در توجه کردن به نکات منفی بپرهیزیم. برای این کار میتوانید از تمرین نوشتن استفاده کنید. دفترچهای بردارید و هر روز کارهای مثبتتان که معمولا آنها را به حساب نمیروید را بنویسید.
راهکار ششم: توجه به مسیر
برای افراد کمالگرا دستیابی به هدف در اولویت اول قرار دارد. آنها به مسیری که طی میکنند اغلب توجه زیادی ندارند. اما حقیقت این است که مسیر طی شده در رسیدن به یک هدف اهمیت بیشتری از خود آن هدف دارد. به عنوان مثال، در ذهن شما، خاطره روزی که دیپلم گرفتهاید پررنگتر است یا روزی که سال آخر مدرسه به اردو رفتید؟ همه ما خاطرات مسیرهای طی شده را بیشتر از آن لحظه که به هدف رسیدیم را در ذهن داریم. اگر شما هم نیاز به درمان کمالگرایی دارید، سعی کنید توجه خود را بر مسیری که طی میکنید بیشتر کنید.
ارتباط کمالگرایی با اهمال کاری
اگر به عنوان یک فردی که کمالگرایی افراطی دارد، سراغ درمان کمالگرایی نروید، باید بدانید که دارید زمینه را برای بروز اهمالکاری فراهم میکنید. اهمالکاری به معنای عقب انداختن غیرمنطقی و آگاهانه کارهاست. افرادی که درگیر اهمالکاری هستند، میدانند که عقب انداختن کارها پیامدهای بدی دارد؛ اما باز هم سراغ انجام آن کار نمیروند. کمالگرایی ترس از شکست را تقویت میکند و مدام شما را تشویق میکند تا انجام کارهای مهم را به تعویق بیندازید. در نهایت این رفتار در شما نهادینه شده و دچار اهمالکاری خواهید شد.
بررسی بیشتر: چرا به برنامههایم عمل نمیکنم؟
مطالعه بیشتر در زمینه درمان کمالگرایی
کمالگرایی هیچکس با مطالعه کتاب درمان نمیشود. اما مطالعه و کسب اطلاعات بیشتر در این زمینه، میتواند به روند درمان این مشکل سرعت ببخشد. کتابهایی مانند غلبه بر کمالخواهی از انتشارات ارجمند و چطور کمال گرا نباشیم از انتشارات شمشاد میتوانند برای شما مفید باشند.
جمعبندی:
کمالگرایی مانعی بزرگ بر سر راه موفقیت است. راهکارهای مختلفی برای درمان کمالگرایی وجود دارد. در قدم اول سعی کنید که از شروع کردن و اشتباه کردن نترسید. باید بدانید که اشتباهات و نقاط ضعف شما آنقدر که فکر میکنید بزرگ و مهم نیستند و تلاش کنید که بر تواناییها و نقاط مثبت خود تمرکز کنید. اگر بیش از حد دارید برای خوب شدن نتیجه انرژی میگذارید، به این فکر کنید که آیا ارزشش را دارد؟ در مسیر رسیدن به اهداف، از مسیر غافل نشوید! قسمت قابل توجهی از خاطرات و آموختههای ما، در مسیرهای مختلف بهدست آمدهاند. لذا به مسیری که طی میکنید توجه بیشتری داشته باشید. اگر با به کار گرفتن این راهکارها هم موفق به غلبه بر کمال گرایی خود نشدید، میتوانید به یک مشاور مانند مشاوران مرکز مشاوره یارا مراجعه کنید.
