از پوشک گرفتن، عملیاتیست که غول مرحله آخر دوره نوپایی به شمار میرود فرآیند از پوشک گرفتن، صرفا آموزش یک مهارت به یک کودک خردسال نیست؛ بلکه از دیرباز، روانشناسان مختلف به اهمیت فرآیند طی شده در این کار اشاره میکنند. نحوه آموزش و بازخوردهایی که کودک در طی این فرآیند میگیرد، به مقدار قابل توجهی بر روان آنها تاثیر میگذارد. به همین سبب لازم است والدین قبل از شروع این کار مطالعه لازم را داشته باشند. در این مقاله از مرکز مشاوره یارا به بررسی دقیق مراحل از پوشک گرفتن میپردازیم.
مطالعه بیشتر: آمادهسازی کودک برای تولد فرزند دوم
زمان مناسب از پوشک گرفتن چه زمانیست؟
هیچ سن و زمان دقیقی برای این کار به همه بچهها توصیه نمیشود. والدین باید خودشان با توجه به شرایط کودک خود، زمان مناسب این کار را انتخاب کنند. برخلاف فرآیند از شیر گرفتن که توصیه میشود تا جای ممکن زیر دوسال اتفاق بیفتد، در این کار هیچ عجلهای وجود ندارد. اشکالی ندارد که کودکی سه ساله پوشک به پا داشته باشد. به طور معمول زمان از پوشک گرفتن از دوسالگی تا سه سالگی گفته میشود.
اینکه بین این بازه زمانی دقیقا چه زمانی مناسب کودک شماست، بستگی به ویژگیهای فردی کودکتان دارد. بعضی کودکان نظمپذیرتر هستند و بعضی دیگر به کنجکاوی و شیطنت علاقه بیشتری دارند. نه آنقدر زود این فرآیند را شروع کنید که کودک در عین دستورپذیری بالا، توانایی انجام این کار را نداشته باشد؛ نه آنقدر شروع را به تعویق بیندازید که کودک کاملا مستقل و خودرای شده باشد و حاضر نباشد برای کاری مثل دستشویی رفتن وقت بگذارد. یادتان باشد که برای این فرآیند، همراهی شش ماههی یکی از والدین به طور تمام وقت الزامی است. پس اگر هردو والد کودک شاغلند و عملا کودک کسی را برای همراهی در این مسیر ندارد، از پوشک گرفتن کاری آسان نخواهد بود.
نشانههای آمادگی کودک برای از پوشک گرفتن
وقتی نشانههای زیر را در کودک خود دیدید، وقت آن است که از پوشک گرفتن را شروع کنید:
- کودکتان حداقل یکبار به مدت دو ساعت در روز خودش را خیس نمیکند و میتواند ادرارش را در مثانه نگه دارد.
- هنگام بازی مدتی صبر میکند تا دفع انجام شود و نسبت به زمان آن آگاه است.
- دستورات ساده را متوجه میشود و میتواند آنها را اجرا کند و به شما میگوید که چه وقت باید پوشکش تعویض بشود؛ هرچند که تمایل به این تعویض نداشته باشد.
- تلاش میکند رفتارهای بزرگسالان را تقلید کند؛ مثلا خودش لباسش را دربیاورد یا مسواک بزند.
- قادر است به مدت 3 تا 5 دقیقه درحالی که برایش داستان میخوانید یا با او صحبت میکنید در یک محل بدون کلافگی بنشیند.
- پاکیزگی و خشک بودن را ترجیح میدهد و دوره پرتنش و تندخویی نوپایی را پشت سرگذاشته است.
آمادهسازی مقدمات
بعد از اینکه مطمئن شدید کودک شما آمادهی از پوشک گرفتن است، باید آموزش دستشویی رفتن را شروع کنید. این آموزش باید در شرایط آرامش و ثبات صورت بگیرد. همزمانی این آموزش با مشکلات خانوادگی، بیماری جدی یا هر مشکلی که آرامش و ثبات نسبی را برهم میزند، مطلوب نیست. هرچند که هیچوقت آرامش صددرصدی وجود ندارد؛ اما ترجیحا قبل از شروع باید یک روتین ثابت و معمول بر زندگی کودک جاری باشد.
در قدم بعدی باید ملزومات لازم برای این کار را تهیه کنید. دمپایی مناسب کودک، لباس زیر جدید و ترجیحا یکی دو کتاب آموزشی. همراه کردن کودک در خرید این ملزومات، میتواند تاثیر خوبی بر این فرآیند داشته باشد. میتوانید یک لگن یا صندلی مخصوص این کار را هم برای بچه تهیه کنید. اجازه دهید کودک با آن صندلی ارتباط بگیرد و قبل از بردنش به دستشویی، با لباس رویش بنشیند. حتی میتوانید با خلاقیت نشان دهید که چقدر اسباببازیهای دیگر مشتاق استفاده از آن صندلی هستند. هرچند که تهیه صندلی فرآیندی اختیاری است و در برخی کودکان موثر است و در برخی کودکان خیر.
به دستشویی رفتن
کودک را در زمانهایی که پوشکش خشک است اما حدس میزنید که دستشویی دارد، او را به دستشویی ببرید. بهترین زمانها بعد از خوردن غذا و بیدار شدن از خواب (درحالی که پوشکش خشک باشد) است. به مدت سه چهار دقیقه باهم در آنجا وقت بگذرانید. شاید اوایل کودک با ژست دستشویی کردن راحت نباشد. به او کمک کنید تا مدل مناسب و راحت خود را پیدا کند.
یادتان باشد که دستشویی رفتن نباید یک فرآیند پرهیجان برای کودک تلقی شود. راحتی و آرامش مهمترین اصول در انجام این فرآیند است. هیچ وقت این کار را با زور، فشار یا اجبار همراه نکنید. اما درعین حال به او یادآوری کنید که توالت محل بازی نیست و فعلا فقط با حضور شما میتواند از آن استفاده کند.
آموزش نظافت
نسبت به مواد دفعی کودک، واکنش بیش از حد انزجارآمیز نشان ندهید؛ اما در عین حال یادآوری کنید که نباید به آنها دست زد و با کشیدن سیفون باید از آنها خداحافظی کنیم. در روزهای اول نظافت کودک و فضا را خودتان انجام دهید. در دفعات بعد با صبر و حوصله نظافت و آبکشی را به کودک بیاموزید. یادتان باشد که اگر دوتایی باهم اینکار را انجام میدهید، آخرین نفری که نظافت را انجام میدهد، کودک باشد. هربار با همدیگر دستانتان را بشویید تا کودک هم بداند آخرین مرحله دستشویی رفتن شستن دستهاست.
خداحافظی با پوشک؟
بالاخره واقعا چه زمانی وقت از پوشک گرفتن میرسد؟ این کار را هم باید مانند مراحل قبلی، مرحله به مرحله انجام دهید. در قدم اول زمانهایی که در خانه هستید پوشک نبندید؛ اما در بیرون از خانه از پوشک استفاده کنید. بعد که خودتان احساس کردید کودک کاملا آماده است تا بدون پوشک باشد، اجازه دهید در بیرون از خانه هم بدون پوشک باشد.
سعی کنید اولین دفعاتی که کودک در خانه بدون پوشک است، از روانداز و روکشهای لازم جهت کثیف نشدن خانه استفاده کنید که استرسی بابت این قضیه نداشته باشید و بتوانید به خوبی با کودک همکاری کنید. از طرفی ممکن است نیاز باشد که هنگامی که کودک غرق بازی یا تلوزیون دیدن است، به او یادآوری کنید که اگر نیاز دارد میتواند به توالت برود؛ اما فراموش نکنید که این یادآوری نباید با اضطراب دادن همراه باشد. در نهایت به رژیم غذایی در روزهای از پوشک گرفتن توجه ویژه داشته باشید. مایعات، مواد یبوستآور و یا ملینها با احتیاط مصرف شوند تا کودک متعادلترین دفعها را داشته باشد و بتواند آن را کنترل کند.
خلاصه از پوشک گرفتن
از پوشک گرفتن مرحله پایانی دوره نوپاییست و اهمیت بسیار زیادی دارد. شروع زود بهنگام، واکنشهای اضطرابآفرین به کودک و عدم ثبات و آمادگی والدین در این مسیر، میتواند به کودک آسیب بزند. با توجه به ویژگیهای کودک و نشانههایی که از خود نشان میدهد، زمان مناسب این کار را تعیین کنید. ملزومات لازم مانند دمپایی و لگن را ترجیحا با کودک تهیه کنید. او را در زمانهایی که احساس میکنید آمادهی دفع است به دستشویی ببرید. نظافت و آبکشی را قدم قدم به او آموزش دهید. سپس خانه را برای تجربه روزهای بدون پوشک آماده کنید. زمانی که کودک توانست به مدت قابل توجهی در خانه دستشویی خود را مدیریت کند، میتوانید پوشک را کامل کنار بگذارید. برای مطالعه بیشتر میتوانید به منبع این مقاله یعنی کتاب آموزش دستشویی رفتن به کودکان ترجمهی امیر شیروانی مراجعه کنید. ممنون از توجه شما به این مقاله از مرکز مشاوره یارا.
