مشاوره روانشناسی فردی علم مطالعه شخصیت افراد و شناخت اختلالات رفتاری آنهاست. روانشناس بالینی با تخصص خود سعی می کند در جلسات مشاوره فردی به مراجعان مرکز مشاوره روانشناسی مهارت های مدیریت خویشتن را فرا دهد. گام اول در این مسیر کسب دانش و اطلاعات درباره انواع شخصیت ها و اختلال های روانی است که یک مشاور خوب و متخصص در زمینه روانشناسی فردی می تواند این کار را به نحو احسن انجام دهد. در ادامه سعی داریم یک بررسی اجمالی و مرور کلی بر انواع اختلالات شخصیتی داشته باشیم.
انواع اختلال شخصیت
اختلال شخصیت خوشه a:
Aالگویی طولانی مدت از تجربه درونی و رفتاری است که از انتظارات فرهنگی فرد بسیار به دور است
1.شناخت: شیوه ادراک وتعبیر خود، سایرین، . رویدادها
2.عاطفه: طیف، شدت، تغییرپذیریو تناسب پاسخ هیجانی
- عملکرد بین فردی:
4.کنترل تکانه:
B این الگو دیرپا در طیف ئسیعی از موقعیت های فردی، اجتماعی، انعطاف ناپذیر و فراگیر باقی می ماند.
Cاین الگوی طولانی مدت باعث ناراحتی یا تخزیب عملکرد چشمگیر بالینی فرد د رجامعه، محل کار، یا سایر حوزه های مهم کارکرد وی می گردد.
Dاین الگو ثابت و دراز مدت بوده، شروع ان میتواند حداقل به دوره نوجوانی و یا اوایل بزرگسالی برگردد.
Eاین الگوی طول کشیده به عنوان تظاهر یا پیامدی از یک اختلال روانی دیگر به شکل بهتری قابل توضیح نیست.
Fاین الگو دراز مدت ناشی از اثرات فیزیولوژیک یک ماده یا یک بیماری طبی دیگر مانند ضربه به سر نیست.
انواع اختلالات شخصیت عباتند از :
اختلالات شخصیت خوشه A:
اختلال شخصیت پارانویید: Paranoid personality disorder
با الگویی از بی اعتمادی و بدگمانی چنانکه نیات دیگران را بدخواهانه تعبیر می نمایند.این حالت از اوایل بزرگسالی آغاز شده و در زمینه های مختلف یه چشم می خورد:
- بدگمانی ، بی پایه واساس ، درباره اینکه دیگران استثمارگر، آسیب زننده ، فریبکار هستند.
- اشتغال ذهنی با تردیدهای ناموجه درباره وفاداری یا قابل اعتماد بودن دوستان و آشنایان.
- عدم تمایل برای اعتماد به سایرین به دلیل ترس بی دلیل از اینکه اطلاعات ارائه شده بر ضد وی به کار خواهد رفت.
- در پس اظهارات بی غرضانه یا رویدادهای خوش خیم، معانی تحقیر آمیز یا تهدید کننده پنهانی بیابند.
- کینه جویی پایدار یعنی اهانت ها ، بی خرمتی ها، یا بی اعتنایی ها را نمی بخشد.
- تلقی حمله به منش یا شهرت خود که برای دیگران واضح نبوده ، به سرعت نسبت به آنها واکنش خشمگینانه نشان دهد یا به حمله متقابل بپردازد.
- بروز بدگمانی های مکرر و بی دلیل درباره وفاداری همسر
اختلال شخصیت اسکیزوئید:Schizoid personality disorder
با الگوی گسست از روابط اجتماعی و طیف محدودی از ابراز هیجان ها. الگوی نافذ از بی علاقگی نسبت به روابط اجتماعی و دامنه محدود ابراز هیجانات در موقعیت های بین فردی که از اوایل بزرگسالی آغاز شده و در زمینه های مختلف به چشم می خورد.
- ا زروابط نزدیک از جمله عضوی از یک خانواده بودن نه لذت می برد و نه تمایلی به ان دارد.
- تقریبا همواره فعالیت های انفرادی را انتخاب می کند
- تمایل چندانی به تجربه جنسی به شخص دیگری ندارد.
- از هیچ کاری لذت نمی برد یا فقط از فعالیت های بسیار معدودی لذت می برد.
- به جز بستگان درجه اول هیچ دوست صمیمی یا مورد اعتمادی ندارد.
- نسبت به تحسین یا انتقاد سایرین بی تفاوت است.
- دچار سردی عاطفی، بی علاقگی ، فقدان عاطفه است.
اختلال شخصیت اسکیزوتایپی:Schizotypal personality disorder
با الگویی از احساس حاد ناراحتی در روابط نزدیک، تحریفات شناختی یا ادراکی و رفتارهای عجیب و غریب.
- افکار انتساب
- عقاید عجیب و غریب یا تفکر جادویی که رفتار را تحت تاثیر قرار دهد. با هنجارهای خرده فرهنگ همخوانی ندارد.
- تجارب ادراکی نامعمول و غیر عادی ا زجماه خطاهای حسی جسمی
- تفکر و تکلم عجیب و غریب
- بدگمانی با افکار پارانوئید
- عاطفه نامتناسب یا محدود
- رفتار یا ظاهر عجیب و غریب، نامتعارف، غیر عادی
- فاقد دوستان نزدیک یا افراد مورد اعتمادی به جز بستگان درجه اول است.
اختلال شخصیت خوشه B:
اختلال شخصیت ضداجتماعی:Antisocial personality disorder
با الگویی از بی اعتنایی به حقوق دیگران و نقض آن.
- عدم رعایت هنجارهای اجتماعی در زمینه رفتارهای قانونمند که به صورت ارتکاب مکرر اعمالی مشخص می شود که زمینه ساز بازداشت آنها می گردد.
- فریبکاری که با دروغگویی مکرر، کاربرد اسامی مستعار و کلاهبرداری از دیگران جهت دستیابی به منفعت یا لذت شخصی مشخص می شود.
- تکانشگری یا ناتوانی در برنامه ریزی
- تحریک پذیری و پرخاشگری که با درگیری ها و جدال های جسمی مشخص می شود.
- بی احتیاطی نسبت به سلامت و ایمنی خود یا دیگران
- بی مسئولیتی مستمرکه با ناتوانی مکرر در حفظ یک شغل ثابت یا پرداخت تعهدات مالی مشخص می شود.
- فقدان پشیمانی که با بی تفاوتی یا دلیل تراشی برای صدمه، بدرفتاری یا دزدی از دیگری مشخص می شود.
- فرد باید حداقل 18 ساله باشد.
- شواهدی ا زاختلال سلوک قبل از 15 سالگی وجود داشته باشد.
اختلال شخصیت مرزی:Borderline personality disorder
با الگویی از بی ثباتی در روابط بین فردی، خودانگاره،عواطف، تکانشگری بارز.
1.تلاشی سراسیمه برا یاجتناب از رهاشدگی واقعی یا خیالی
- الگویی از روابط بین فردی بی ثبات و پر شور و هیجان که مشخصه اش تناوب بین دو قطب افراطی آرمانی سازی و بی ارزش سازی مشخص می شود.
اختلال هویتی
4.تکانشگری دست کم در دو حوزه بالقوه آسیب زا( ولخرجی، رابطه جنسی، سوء مصرف مواد، رانندگی بی احتیاط، پرخوری)
.5.اقدام یا ژست یا تهدید به خودکشی، خودزنی مکرر
6.بی ثباتی عاطفی ناشی از واکنش پذیری شدید خلقی
7.احساس مزمن پوچی
8.خشم شدید و نامتناسب یا دشواری در کنترل خشم
9.افکار پارانوئید
اختلال شخصیت نمایشی: Histrionic personality disorder
با الگویی از هیجان پذیری مفرط و توجه طلبی.
1.احساس ناراحتی در موقعیت هایی که مرکز توجه نباشد.
2.مشخصه تعامل با دیگران اغلب رفتار نامناسب برانگیزننده یا اغواگرانه جنسی است.
3.ابراز احساساتش به سرعت تغییر می کند و سطحی است.
4.پیوسته از وضعیت ظاهری خود برای جلب توجه استفاده می کند.
5.شیوه گفتار وی بسیار برداشت گرایانه و فاقد جزئیات است.
6.ابراز هیجانی وی اغراق آمیز، تئاتر گ.نه، توام با خودنمایشی است.
- تلقین پذیر است.
8.روابط را بیش از حد واقعی آن صمیمی تلقی می کند.
اختلال شخصیت خودشیفته: Narcissistic personality disorder
با الگویی از خودبزرگ بینی، نیاز به تحسین، فقدان همدلی.
1.احساس خودبزرگ بینی به صورت مهم پنداشتن خود داشته باشد.
2.با خیالپردازی هایی در زمینه موفقیت بی حدو حصر، قدرت ، هوش و استعداد ، زیبایی، عشق ایده ال اشتغال ذهنی دارد.
3.نیاز مفرط به تحسین
4.وجود احساس محق بودن.
- معتقد است خاص و بی همتاست.
6.در روابط بین فردی استثمارگر است.
- فقدان همدلی، تمایلی برای درک یا شناخت احساسات ، نیازهای دیگران ندارد.
8.اغلب به دیگران حسادت می ورزد.یا معتقد است دیگران به وی حسادت می کنند.
9.رفتارها یا نگرش های پرنخوت و متکبرانه نشان می دهد.
اختلال شخصیت خوشه C:
اختلال شخصیت دوری گزین:Avoidant personality disorder
با الگویی از مهار اجتماعی، احساس بی لیاقتی، حساسیت بیش از حدنسبت به ارزیابی منفی.
1.از فعالیت های شغلی که مستلزم تماس بین فردی چشمگیری است پرهیز می کند.چرا که از انتقاد، عدم تائید یا طرد هراس دارد.
2.تمایلی به معاشرت با دیگران ندارد مگر اینکه مطمئن باشد که دوست داشته می شود.
3.در روابط نزدیک به دلیل ترس از شرمندگی یا تمسخر خودداری نشان می دهد.
4.با مورد انتقاد قرار گرفتن یا طرد شدن در موقعیت های احتماعی اشتغال دارد.
5.به دلیل احساس بی کفایتی در موقعیا های جدید بین فردی بازداری دارد.
6.خود را ازنظر اجتماعی ناشی و از نظر فردی غیرجذاب، پایین تر از دیگران می داند.
اختلال شخصیت وابسته: Dependent personality disorder
با الگویی از رفتار مطیعانه و چسبنده ناشی از نیاز مفرط به تحت مراقبت قرار گرفتن.
1.بدون توصیه و اطمینان بخشی مفرط از سوی سایرین درتصمیم های روزمره مشکل دارد.
2.نیازمند آن باشد که دیگران مسئولیت اکثر مسائل عمده زندگی اش را به عهده بگیرند.
3.به دلیل ترس از دست دادن حمایت یا تائید در ابراز مخالفت با دیگران مشکل داشته باشد.
4.دشواری در شروع طرح ها، برنامه ها یا انجام مستقل کارها
5.زیاده روی جهت دستیابی به محبت و حمایت دیگران تا جایی که داوطلب انجام کارهای ناخوشایندی می شوند.
6.اشتغال ذهنی غیر واقع بینانه با این موضوع که مبادا برای مراقبت از خوش تنهایش بگذارند.
اختلال شخصیت وسواسی جبری: Obsessive _ compulsive personality
با الگویی از اشتغال ذهنی با نظم و ترتیب ، کمالگرایی و اعمال کنترل.
- اشتغال ذهنی با جزئیات، قوانین، فهرست ها، نظم و ترتیب، سازماندهی، یا برنامه ها تا حدی که هدف اصلی فعالیت گم می شود.
- وجود کمال طلبی که مانع انجام کارها می شود.
- به طور افراطی خود را وقف کار و تولید می کند به حدی که فعالیت های تفریحی و روابط با دوستان را فدا می کند.
- درباره موضوعات اخلاقی ، اصول، ارزش ها، فردی دقیق، سختگیر، بیش از حد با وجدان، انعطاف ناپذیر
- ناتوانی در دور ریختن اشیا مستعمل یا بدرد نخور حتی وقتی فاقد ارزش عاطفی هستند.
- از تفویض امور به دیگران اکراه دارد مگر اینکه آنها تسلیم شده و کاملا بپذیرند که کارها دقیقا به روش وی انجام دهند.
- هم نسبت به خود وهم نسبت به دیگران خسیس است.معتقد است پول باید برای روز مبادا پس انداز شود.
- لجبازی و سرسختی نشان می دهد.
