همه مادران تلاش میکنند که یک مادر مهربان و عاشق باشند. اما حقیقت این است که اکثر آنها در مواجهه با کودکشان احساساتی منفی مانند خشم را تجربه میکنند. حتی بعضی از آنها اعتراف میکنند چنین خشم و ناراحتیای را قبل از مادر شدن تجربه نکردهاند! این درحالیست که آنها با میل و اراده خود بچهدار شدهاند و فرزند خود را عمیقا دوست دارند. این احساسات متناقض (عشق مادرانه و خشم و ناراحتی) آنها را برآشفته میکند. در این مقاله به بررسی راههایی برای کنترل خشم مادرانه میپردازیم.
احساسات خود را به رسمیت بشناسید
قدم اول برای کنترل خشم، شناختن آن است. خشم و عصبانیت مانند بقیهی احساسات ما مانند: شادی، غم، ترس، عشق و… یک احساس طبیعی هستند و به خودی خود بد و منفور نیستند. احساس خشم زمانی خطرناک میشود که با اعمال پرخاشگرانه همراه باشد. تا زمانی که شما خشم خود را به عنوان یک احساس به رسمیت نشناسید و آن را انکار یا سرکوب کنید، نمیتوانید افسار آن را در دست داشته باشید. خشم با تنفر کاملا متفاوت است. اگر مادری نسبت به فرزندش خشمگین شد، به این معنا نیست که او فرزندش را دوست ندارد. باید همیشه این نکته را در ذهن داشته باشید: من حق دارم که ناراحت، خشمگین و عصبانی باشم، اما حق ندارم رفتار پرخاشگرانه و ناشایست با فرزندم انجام دهم.
علت خشم را ریشهیابی کنید
بعد از این که احساس خشم خود را شناختید، باید موقعیتهایی که این احساس در شما برانگیخته میشود را بشناسید. خیلی وقتها مادران از موضوعی دیگر ناراحت و خشمگین هستند؛ اما چون موقعیت بروز آن وجود ندارد، این احساس در آنها انباشته میشود و با اولین حرکت اشتباه کودکشان، فوران میکنند. بیتوجهی همسر، امر و نهیهای اطرافیان، کمخوابی، چرخه بیپایان شیر و آروغ و پوشک، فشار مالی و موارد این چنینی ممکن است باعث ناراحتی و خشم مادر شوند.
شما باید به جای تحمل احساس خشم، آن را لمس کنید. یعنی بتوانید به درستی و به دقت آن را توصیف کنید. اگر دلیل بروز خشم صرفا رفتار کودکتان است، سعی کنید به رابطه بین خود و فرزندتان دقت کنید. این رابطه را از نگاه او ببینید. کدام رفتارهای او شما را عصبی میکند؟ آیا رفتارهایش آگاهانه است؟ یا از سر لجبازی؟ آیا هدف خاصی از این رفتار دارد؟
علل جسمی و فیزیولوژیکی را فراموش نکنید
گاهی بروز خشم در مادر، هیچ دلیلی در دنیای واقعی ندارد و با یک حرکت کوچک، مادر برآشفته میشود. اگر شما هم از این دسته از مادران هستید، احتمالا باید به یک پزشک مراجعه کنید. بعید نیست که به علت پشت سر گذاشتن دورهی بارداری، زایمان و یا شیردهی، بدن شما دچار کمبودهایی شده باشد. کمبود برخی از مواد آلی و معدنی در بدن شما، منجر به افزایش تحریک پذیری و نهایتا بروز خشم بدون دلیل میشوند.
سراغ راهکارهای پیشگیری بروید
حتما نباید خشم اتفاق بیفتد تا بخواهید سراغ کنترل خشم بروید. کنترل خشم با پیشبینی شرایطی که ممکن است در آن عصبی شوید، خیلی راحتتر است. اگر شما مراحل قبلی را به خوبی طی کرده باشید، پس میتوانید بروز این احساس را پیشبینی کنید. برای پیشگیری از بروز خشم نکات زیر را مدنظر داشته باشید:
مقایسه ممنوع
یکی از موثرترین راهکارهایی که برای کنترل خشم مادرانه به کار برده میشود، کنار گذاشتن مقایسه است. خود و کودکتان را با هیچ مادروکودک دیگری مقایسه نکنید. میتوانید از رابطه آنها ایده بگیرید ولی هرگز نگویید که چرا ما دوتا مثل آنها نمیشویم؟ شخصیت هرانسان مانند اثر انگشتش منحصر به فرد است. شاید کاری که خواهرتان با کودکش انجام میدهد را کودک شما دوست نداشته باشد. بپذیرید که این یک موضوع کاملا طبیعی است.
ایثارگری وسواسگونه ممنوع
ایثارگری و مادری بهم پیوند خوردهاند و این پیوند گسستنی نیست. اما اگر همین ایثارگری به شکل ناسالم و وسواسگونه اتفاق بیفتد، مادر و کودک را وارد یک چرخهی واهی میکند. بیایید این چرخه را در یک مادر که به تمام علایق خود بیتوجهی میکند تا کودکش در یک زمینه خاص پیشرفت بیشتری کند، بررسی کنیم. یک لحظه تصور کنید که کودک آنطور که مادر انتظار داشت موفق نشود. چه اتفاقی برای مادر خواهد افتاد؟ قطعا مادر به خاطر این شکست فشار عصبی زیادی را تحمل خواهد کرد. هم به دلیل دور ماندن از علایق خودش و هم به دلیل موفق نشدن کودکش. سپس این فشار عصبی تبدیل به رفتار پرخاشگرانه میشود. طولی نمیکشد که مادر بابت این پرخاشگری عذاب وجدان و اضطراب میگیرد. این اضطراب او را وا میدارد که دوباره دست به ایثارگری بیمارگونه برای جبران این پرخاشگری بزند و دوباره این چرخه آغاز شود.
توقع بیجا ممنوع
توجه به این موضوع که قرار نیست کودکان صددرصد خواستههای ما را اطاعت و اجرا کنند، میتواند به کنترل خشم و پیشگیری از بروز خشم مادرانه کمک کند. گاهی مادران تلاش میکنند که کودکی تربیت کنند که فقط بله و چشم میگوید. اما نمیدانند تربیت یک فرزند بلهقربانگو در آینده نتیجه خوبی نخواهد داشت. چنین مادرانی باید منتظر باشند زمانی که فرزندشان وارد جامعه میشود، به برده و بندهی دیگران تبدیل شود.
به یک روانشناس مراجعه کنید
گاهی ممکن است حتی با اجرای نکات بالا، نتوانید در کنترل خشم موفق شوید و همچنان رابطه مادر-فرزندیتان دچار مشکل باشد. در اینجا لازم است که به یک روانشناس حرفهای مراجعه کنید. گاهی دلیل بروز خشم نیاز به ریشهیابی عمیق دارد و شاید نیاز به جلسات مشاوره داشته باشد.
جمعبندی
بروز خشم در رابطه مادر و کودک هرچند که یک پدیده خوشایند نیست؛ اما اتفاقی متداول است. اغلب مادرانی که کودک نونهال یا خردسال دارند قطعا این موضوع را تجربه کرده اند. برای کنترل خشم مادرانه ابتدا باید این احساس را بهخوبی بشناسید. سپس علت بروزش را ریشهیابی کنید. بعدازشناسایی علت، تلاش کنید تا از بروز خشم پیشگیری کنید. برای پیگیری از بروز احساس خشم، باید مقایسه، ایثارگری وسواسگونه و توقع بیجا را کنار بگذارید. در نهایت اگر با رعایت این نکات هم موفق به کنترل خشم نشدید، توصیه میشود به یک مرکز مشاوره خانواده مانند مرکز مشاوره یارا مراجعه کنید تا علل بروز خشم شما به طور دقیق ریشهیابی شود.
