در مقاله قبلی از سایت مرکز مشاوره یارا، درباره مراحل از پوشک گرفتن صحبت کردیم. عدهای از کودکان این مراحل را بدون بروز مشکل جدی پشت سر میگذارند؛ اما عدهی دیگری با چالشهایی مواجهه میشوند که از ذهن والدین دور است. مشکلات از پوشک گرفتن صرفا در کثیف کردن فرش یا کاناپه خلاصه نمیشود. مقاومت به دستشویی رفتن، خیس شدن شبانه یا شب ادراری، پسرفت در آموزش، نگه داشتن مدفوع و… از چالشهاییست که والدین در مسیر از پوشک گرفتن با آن مواجهه میشوند. در این مقاله، به بررسی مشکلات از پوشک گرفتن میپردازیم و راهکارهایی برای آن ارائه میدهیم.
نیمه آموختهها
از شایعترین مشکلات از پوشک گرفتن این است که کودکان در اجرای آموختههایشان نصفه و نیمه عمل میکنند. مثلا گاهی کودکان تلاش میکنند که خود را برای دفع به دستشویی برسانند، اما دیر اقدام میکنند و لباسشان مقداری کثیف میشود؛ یا برخی دیگر هستند که در محیطهای آشنا مانند خانه به راحتی دستشویی خود را پیشبینی میکنند اما در محیطهای جدید و ناآشنا لباسشان را کثیف میکنند. این کودک آنقدر رشد یافته است که بتواند دستشویی رفتن خود را از لحاظ فیزیکی کنترل کند؛ اما از لحاظ روانی این توانایی را ندارد. زیرا در محیطهای جدید، با محرکهای جدیدی درگیر میشود.
چنین کودکی هنوز به حمایت والدین نیاز دارد. در طول روز گاهی به کودک یادآوری کنید که آیا نیاز به دستشویی دارد یا خیر؟ هنگام بیرون رفتن از پوشک استفاده کنید و به محض رسیدن به محیط جدید او را به دستشویی ببرید. امکان دستشویی رفتن را برای او راحت کنید. مثلا شلواری را به او بپوشانید که درآوردن و پوشیدنش برای کودک بدون دردسر باشد.
مقاومت
یکی از مشکلات از پوشک گرفتن که والدین از آن گلایه دارند، اجنتاب کودکان از دستشویی رفتن یا یاد گرفتن این موضوع است. کودکی که واقعا در برابر یاد گرفتن این مهارت مقاومت دارد، انگیزهای برای انجامش نشان نمیدهد و از این کار به وضوح امتناع میکنند، در واقع برای یاد گرفتن این مهارت هنوز آمادگی ندارد. اصرار بیجای والدین طی کردن این مسیر را سختتر میکند. بهتر است در این شرایط آموزش را یکی دوماه به تعویق بیندازید تا کودک آمادگی لازم را پیدا کند.
پسرفت یا پسروی
یکی دیگر از مشکلات از پوشک گرفتن این است که کودک مهارت دستشویی رفتن را برای مدتی (مثلا سه ماه) به خوبی اجرا کرده اما الان دوباره لباسش را خیس میکند و کنترلی روی این مسئله ندارد. این یعنی کودک پسرفت کرده است. علت پسرفت معمولا به کودک ارتباطی ندارد و باید آن علت را در محیط زندگی کودک جست و جو کنید. در واقه پرفت یا پسروی نوعی واکنش دفاعیست که در برابر استرس ناشی از سازگاری با یک رویداد جدید یا ناشناخته رخ میدهد. این رویداد میتواند تولد فرزند جدید، مشکلات خانوادگی یا حتی مسافرتی ناگهانی باشد. برای حل این مشکل باید احساس آرامش و امنیت را با صبوری به محیط زندگی کودک برگرداند.
مطالعه بیشتر: آشنایی با واکنشها یا مکانیسمهای دفاعی معمول
نگه داشتن مدفوع
یکی از مشکلات از پوشک گرفتن بچهها این است که تعداد قابل توجهی از بچهها مدفوع خود را نگه میدارند. این مشکل با یبوست کمی متفاوت است اما میتواند با یبوست هم همراه شود. در یبوست در واقع کودک توانایی دفع را ندارد و این کار برایش به شدت سخت است. اما در اینجا گاهی کودک آنقدر خودش را نگه میدارد تا لباسش کثیف میشود اما خودش متوجه این کثیفی نشود. این بچهها پیامهای دفع را نادیده میگیرند یا اصلا متوجه آن نمیشوند! یعنی احساس نیاز به دستشویی رفتن نمیکنند.
این مشکل، یک مشکل زیستی و فیزیولوژیکی است نه یک مشکل رفتاری. لذا راهحل این مشکل هم باید در این مسیر باشد. سعی کنید در رژیم غذایی بچه غذاهای فیبردار و ملین بگنجانید. زمانی که حدس میزنید او برای دفع آماده است او را به سرویس بهداشتی ببرید و از او بخواهید در یک بادکنک فوت کند. اگر کودک دچار یبوست شده است، حتما او را نزدیک پزشک ببرید و درمانهای پزشک را تا جایی که پزشک توصیه کرده ادامه دهید و رها نکنید.
خیس کردن شبانه
از دیگر مشکلات از پوشک گرفتن، خیس کردن شبانه است. عدهای از کودکان چند ماه بعد از این که خشک ماندن در طول روز را یاد گرفتند، خشک ماندن در شب را هم یاد میگیرند. اما برای عدهای دیگر از کودکان این فرآیند چند سال طول خواهد کشید. حدود 25 درصد از کودکان چهارساله شبها خودشان را خیس میکنند پس جای نگرانی وجود ندارد. این اتفاق در پسربچهها به خاطر تفاوت فیزیکیشان شایعتر است. این مسئله اگر تا بعد از پنج سالگی ادامه پیدا کند، شب ادراری نامیده میشود که اغلب ریشه خانوادگی و ارثی دارد.
علت این مشکل هم مانند مشکل قبلی، یک مشکل فیزیکی است و به رشد کودکان برمیگردد. دلایلی که تا الان برای این موضوع کشف شده شامل این موارد است:
- بدن این کودکان ادرار بیشتری نسبت به حجم مثانه آنها تولید میکند.
- دیواره مثانه آنها کمتر کشیده میشود.
- حساسیت کم در هنگام خواب نسبت به کشش مثانه
حل مشکل خیس شدن شبانه یا شب ادراری
والدین نقش پررنگی در حل کردن این مسئله دارند. مهمترین نکته این است که بدانید اضطراب کودک، این مشکل را عمیقتر میکند. لذا باید اولویت خود را بر حمایت از کودک قرار دهید. به او بگویید که این مشکل باعث عدم موفقیت یا ارزشمند نبودن او نمیشود. به او محبت کنید و به کودک این اطمنیان را بدهید که همیشه پشتیبان او خواهید بود. یادتان باشد که این مشکل میتواند برگشتپذیر باشد؛ یعنی بعد از چند سال از حل شدن این مسئله، دوباره با بروز یک اتفاق تنشزا مانند تغییر مدرسه، دوباره شبادراری در کودک اتفاق بیفتد.
جمعبندی مشکلات از پوشک گرفتن
مشکلات از پوشک گرفتن صرفا در کثیف کردن فرش یا کاناپه خلاصه نمیشود. در این مقاله از مرکز مشاوره یارا به برخی چالشهای این مسیر و راهکارهایش اشاره کردیم: 1. کودکانی که اصطلاحا نیمهآموخته هستند و در محیط بیرون و ناآشنا هنوز نیاز به پوشک دارند. 2. نوپایانی که هیچ علاقهای و همکاریای در فرآیند از پوشک گرفتن و دستشویی رفتن از خود نشان نمیدهند. 3. بچههایی که سینگالهای دفع مدفوع را دریافت نمیکنند و مدفوع خود را مدتها نگه میدارند. 4. کودکانی که در طول روز کنترل خوبی روی دستشویی رفتنشان دارند اما شبها لباس خود را خیس میکنند. در صورتی که درمسیر این چالشها به مشاور کودک نیاز دارید میتوانید به مرکز مشاوره یارا مراجعه نمایید.
