کودکی لجبازی کودک ، یکی از عمدهترین مسائلی است که والدین بعد از یکسالگی کودکشان با آن مواجه میشوند.
کودکان در سنین قبل مدرسه، تلاش میکنند که به استقلال دست یابند. آنها میخواهند نظر و انتخابشان مورد توجه قرار گیرد؛ لذا کاملا طبیعی است که گاهی برای این امر دست به لجبازی بزنند. صرف بروز لجبازی در کودکان، نشانهای بر مشکلدار بودن آنها یا والدینشان نیست. این لجبازی با چند راهکار قابل کنترل است.
احوالات خود را بررسی کنید
همواره اولین عامل موثر بر رفتار بچهها، خود والدین هستند. قبل از اینکه مداخله را شروع کنیم، لازم است بر خودمان تمرکز کنیم. رفتارهای خود را در مواجهه با لجبازی کودکتان بررسی کنید. در چنین مواقعی، چه واکنشهایی نشان میدهید؟ داد و بیداد؟ غرغر؟ تنبیه؟ آیا واکنشهای شما کنترل شده است یا ناگهان مثل یک آتشفشان منفجر میشوید؟ بروز خشم در برابر لجبازی کودک کاملا طبیعیست؛ اما به عنوان یک فرد بالغ باید بتوانید به خشم خود مسلط شوید و به درستی آن را بروز دهید.
اگر رفتارهای لجوجانه کودک ، شما را به شدت عصبانی میکند، ابتدا باید خودتان مهارتهای کنترل خشم را فرا بگیرید. میتوانید از مهارتهایی مانند ذهنآگاهی، تنفس دیافراگمی، پرت کردن حواس در لحظه و… استفاده کنید.
گاهی اگر موضوعی در ذهن شما هست که اذیتتان میکند و باعث میشود از لحاظ ذهنی تحریکپذیر باشید، سعی کنید آن را حل کنید. اگر فعلا حلشدنی نیست، برای آزاد شدن ذهنتان، آن را روی کاغذی بنویسید و به خودتان بگویید سر موقعیتی مناسب سراغ حل کردن آن خواهید رفت. اگر شما به عنوان یک بزرگسال نتوانید احساسات منفی خود را کنترل کنید، چطور میتوان از کودک انتظار داشت که چنین تواناییای داشته باشد؟
به کودک حق انتخاب بدهید
طبیعتا اولین اقدام مهم برای کنترل لجبازی کودک این است که به او حق انتخاب بدهید. این کار باعث میشود تا حدی احساس نیاز به استقلالش ارضا شود. هر کودک با توجه شرایط و سن خودش، میتواند بین دو یا چند چیز انتخاب داشته باشد. انتخاب رنگ لباس، انتخاب اسباببازیای که امروز قرار است بازی کند و مواردی از این قبیل، درعین بیخطر بودن برای بچهها، به آنها حس استقلال میدهد. توجه کنید که ترجیح بر این است که خودتان چند گزینه را پیشنهاد بدهید تا کودک سردرگم نشود. فراموش نکنید که حیطهی انتخابهای کودک را متناسب با بزرگتر شدنش، گسترش بدهید.
تلاش کنید حرفهای او را بشنوید
همان طور که در بالا هم اشاره کردیم، یکی از دلایل لجبازی کودک این است که احساس میکند حرفهای او شنیده نمیشود! برای شنیدن او وقت بگذارید. مخصوصا در سنهای بالاتر که از لحاظ زبانی رشد کرده، وقتهایی را برای حرف زدن با همدیگر اختصاص دهید. بگذارید احساساتش را دربارهی اشیا، وقایع و… با شما درمیان بگذارد.
سریع در برابر احساسات او موضع نگیرید: “نه مامان جان، فلان موضوع خیلی هم خوبه برات!” وقتی واکنش سریع به حرفهای او نشان میدهید، او تلاش میکند عواطف خود را پنهان کند و در دفعات بعدی از طریق لجبازی به مقصودش برسد. گاهی این شنیدن در سنهای کمتر، میتواند در خلال بازی کردن اتفاق بیفتد. کودکان به راحتی احساسات واقعی خود را در بازیهای نمادین خود بروز میدهند.
از طرفی، اگر شما برای شنیدن حرفهای او وقت نگذارید، چطور میشود انتظار داشت که کودک حرفهای شما را گوش دهد؟ توجه کنید که رابطه با کودک، مانند هر رابطهی دیگری، یک رابطهی دوطرفه است. نمیشود از کودک بخواهیم مدام به حرفهای ما گوش بدهد درحالی ما این کار را برای انجام نمیدهیم.
به اشتباهات خود اعتراف کنید!
یکی از اسرارآمیزترین کلیدها برای کم کردن لجبازی کودک، این است که اشتباهات روزمره خود را اصطلاحا ماله نکشید! اگر غذایتان سوخت، مسیر را در اتوبان اشتباه رفتید، موبایلتان را جا گذاشتید، به راحتی بگویید: ایوای، مامان حواسش نبود و این اشتباه رو کرد! این توضیح سادهی شما، یک قدم بسیار بزرگ برای کاهش لجبازی کودک است. کودک متوجه میشود که اصرار بر انجام یک کار اشتباه، رفتار درستی نیست و باید متوجه اشتباهاتش شود و آن را اصلاح کند.
البته قطعا اینجا منظور این نیست که به نیت کم کردن لجبازی کودک، تمام اشتباهات بزرگ زندگی خود را از ایام نوجوانی تا به الان برایش بازگو کنید! کودک در ذهن خود، نیاز به یک پدر و مادر قوی دارد که بتواند با تکیه به آنها رشد کند.
حواستان باشد که در حضور کودک، اشتباهات همسرتان را یادآوری نکنید و ناخودآگاه باعث تخریب جایگاه والد دیگر نشوید. این کار به جای کم کردن لجبازی بچه، احساس ناامنی به او خواهد داد.
موارد جدی را جدی بگیرید
نرمش و انعطاف همیشه خوب نیست. قطعا نمیتوانید به عنوان والد اجازه دهید تا فرزندتان آزادانه دست به انتخاب کارهای خطرناک بزند. در موقعیتهای جدی، کوتاه نیایید و به سراغ راهحلهای دیگر بروید. کودکتان اگر کمسن است، سعی کنید یا حواسش را پرت کنید یا فورا سرگرمی مورد علاقهاش را فراهم کنید.
اگر میتوانید با او حرف بزنید، به او بگویید که شما میدانید که او انجام چنین کاری را دوست ندارد و برایش ناخوشایند است؛ اما برای اینکه دچار مشکل نشود، بهتر است با شما همراه شود. اگر در حالت عادی، او را از لحاظ عاطفی ارضا کرده باشید، او به خاطر اعتماد و محبتی که نسبت به شما دارد، در موقعیتهای جدی احتمالا همراهتان خواهد شد.
نتیجهگیری:
لجبازی کودک قسمتی از فرایند رشد آنهاست و موضوعیست که با آگاهی والدین میتواند کنترل شود. قدم اول این است که قبل از اینکه سن لجبازی کودک شروع شود، مهارتهای کنترل خشم را در خود تقویت کنید. واکنش شما در برابر لجبازی کودک بسیار در لجوج شدن یا نشدن آنها تاثیر دارد. درقدم بعدی تلاش کنید به او حق انتخابهایی متناسب با سنش بدهید. احساسات و عواطف او را بشنوید تا او هم به حرفهای شما گوش دهد. از اعتراف به اشتباهات در مسائل ساده و روزمره نهراسید.
بگذارید کودک بیاموزد که چطور باید اشتباهاتش را مدیریت کند. در نهایت، در موارد جدی و خطرناک کوتاه نیایید و سراغ راهکارهای دیگری بروید. در صورتی که با اجرای این راهکارها هم موفق به کاهش لجبازی کودک خود نشدید، میتوانید به یک مرکز مشاوره مانند مرکز مشاوره یارا مراجعه کنید تا مشاوران حوزه کودک شما را در این امر یاری کنند.
