مشاوره خانواده اسلامی همواره تلاش دارد تا اعضای خانواده را نسبت به اهمیت دین در زندگی آشنا کند. توصیه های دینی فراوانی نسبت به سبک زندگی و مصرف در خانوار وجود دارد که با رویکرد اقتصاد مقاومتی در کشور نیز سازگار هستند. مشاوره خانواده مذهبی سعی دارد تا این آموزه های دینی را به اعضای خانواده گوشزد نماید. ما در مرکز مشاوره یارا سعی داریم مشاوران مجرب و زبده ای را در راستای ارائه مشاوره اقتصادی به زوجین به کار بگیریم تا بتوانیم خدمات مطلوبی را در زمینه های مختلف مشاوره خانواده به شهروندان ارائه دهیم. در این یادداشت درصدد تبیین نکاتی پیرامون اقتصاد مقاومتی و نسبت آن با خانواده هستیم.
شاید این روزها در مورد اقتصاد مقاومتی زیاد شنیده باشید اما تصویر صحیحی از آن و چیستی اش در ذهن نداشته باشید. اقتصاد مقاومتی یعنی اقتصادی که از ساخت درون مقاوم باشد. این جمله به چه معناست؟
همه ما می دانیم که کشور ما با سایر کشورها دارای تبادلات پولی و کالایی است. یعنی برای مثال ما نفت خود را به سایر کشورها می فروشیم و درآمد کسب می کنیم و یا با وارد کردن گندم، جو، دارو و … با دنیا ارتباط داریم. مجموع این مسائل می توانند مجموعه نیازهایی را برای کشور ایجاد کنند. مثلا ما در بودجه دولت روی درآمد حاصل از نفت حساب می کنیم و یا برای تامین نیاز داخلی به گندم میزان واردات این محصول را برنامه ریزی می کنیم. حالا حالتی را فرض کنید که به هر دلیل بخشی از این ارتباط ما با سایر کشور ها قطع شد. برای مثال تحریم های نفتی علیه ما اعمال شد و یا به دلیل وجود بحران های طبیعی کشورهایی که ما از انها گندم وارد می کردیم امکان تولید گندم و صادرات به کشور ما را از دست دادند. این اتفاق با توجه به ساختار کشور ما می تواند دو حالت را ایجاد کند:
حالت اول) اگر ساختار اقتصادی ما به نحوی باشد که فروش نفت به دنیا اصلی ترین منبع درآمدی دولت ما به حساب آید به محض اعمال تحریم های نفتی ، دولت با کسری بودجه شدید مواجه می شود. کسری بودجه برای دولت یعنی اینکه درآمدهای دولت به نحوی کاهش می یابد (در این مثال) که هزینه های آن پیشی گرفته و دولت دیگر نمی تواند از پس پرداخت هزینه های جاری (مانند پرداخت دستمزد کارکنان دولت و …) و هزینه های عمرانی (سرمایه گذاری های کلانی که بخش خصوصی واردش نمی شود و …) برآید. کاهش تقاضا برای محصولات، کاهش سرمایه گذاری، تعدیل و اخراج نیروی کار و … هزاران هزار مشکل را برای اقتصاد ما بوجود می اورد و اقتصاد وارد رکود شده و بحران آغاز می شود.
در مورد کشاورزی هم به همین نحو. اگر چنانچه ما در برنامه ریزی های اقتصادی به خودکفایی در کالاهای استراتژیکی مانند گندم که اهمیت فراوانی دارد توجه نکرده باشیم، عدم توان در واردات ان می تواند مشکلات عدیده ای را برای مردم در تهیه نان و … ایجاد کرده و شوک عظیمی به اقتصاد وارد آورد.
حالت دوم) حالت دوم حالتی است ه ساختارهای اقتصادی به نحوی است که علی رغم فروش نفت اما بودجه دولت به آن وابستگی نداشته و از راه های دیگر (مانند شفافیت و نظام مالیاتی و اخذ مالیات به عنوان درآمد پاک برای دولت) تامین می شود. در این حالت چنانچه ما در فروش نفت دچار مشکل شویم این مسئله نمی تواند شوک به اقتصاد ما وارد اورده و دولت با کسری بودجه مواجه شود و آثار رکود مردم کشور را اذیت کند.
در مورد مثال کشاورزی هم به همین نحو است. یعنی مثلا اقتصاد ما به نحوی برنامه ریزی شده است که ما به میزان نیازهای ضروری داخل گندم داریم و بقیه ان را وارد می کنیم. حال اگر به هر دلیل واردات گندم دچار مشکل شد به دلیل آنکه برنامه ریزی و ساختار اقتصاد داخل به ما این اجازه را داده است که به میزان نیاز ضروری گندم داشته باشیم ، این عدم واردات نمی تواند نوسان شدیدی در قیمت گندم (به عنوان قوت غالب و یک کالای ضروری که می تواند بر سایر قیمت ها در اقتصاد هم تاثیرگذار باشد) ایجاد کند.
در این حالت گفته می شود که اقتصاد یک اقتصاد مقاومتی است و از ساخت درون مستحکم است. عدم وابستگی به نفت و خودکفایی در تولید محصولات استراتژیک کشاورزی از جمله الزامات اقتصاد مقاومتی است که در سیاست های ابلاغی اقتصاد مقاومتی توسط مقام معظم رهبری هم به روشنی تصریح شده اند.
البته اقتصاد مقاومتی الزامات فراوانی دارد از جمله اصلاح الگوی مصرف که با کاهش مصرف کالاهای لوکس و تجملی وابستگی ما به واردات و خروج ارز از کشور را کاهش می دهد، حمایت از تولید ملی که می تواند باعث به حرکت درآمدن چرخ تولید در اقتصاد کشور شده و کسب و کار را رونق دهد و … عوامل موثر دیگری که می تواند به استحکام اقتصاد از درون کمک کند.
شاید همین بررسی اندک اقتصاد مقاومتی بتواند برای ما حاوی نکات ارزشمندی باشد. یکی از وظایف ما در مدیریت صحیح دخل و خرج خانواده این است که بتوانیم بودجه خانواده را به صورت مقاومتی اداره کنیم. همان طور که توضیح داده شد برای مثال اگر تنها راه درآمد خانواده حقوق ماهیانه پدر خانواده باشد، چنانچه به هر دلیل دریافت این حقوق با مشکل روبرو شود و یا به تعویق افتد، اقتصاد خانواده دچار مشکل می شود. پس نکته کلیدی این است که بدانید گره زدن درامد های خانواده تنها به یک منبع درآمدی می تواند امنیت و پایداری دخل و خرج خانواده را با مشکل مواجه سازد
بد نیست بدانید که درآمد یک خانواده حداقل می تواند از راه های زیر به دست آید:
الف) درآمد حاصل از حقوق
ب) درآمد حاصل از کارآفرینی
ج) درآمد حاصل از سرمایه گذاری در بورس، اوراق مشارکت و …
که دو مورد آخر درآمد حاصل از سرمایه گذاری است. کلید ثروتمند شدن و حل مشکلات مالی چیزی نیست جز “تبدیل درآمد حاصل از حقوق به درآمد حاصل از سرمایه گذاری”. شاید به همین دلیل است که باید هوش مالی و سواد اقتصادی خود را افزایش دهید.
