مشاوره همسرگزینی و ازدواج در حال حاضر با پدیده خواستگاری دختران از پسران مواجه شده است که به نوعی یک سنت شکنی در فرهنگ جامعه سنتی ایران نیز محسوب می گردد. در جلسات مشاوره پیش از ازدواج و یا مشاوره فردی گاهی این سوال مطرح می شود که آیا خواستگاری دختر از پسر ایرادی دارد؟ مشاوره ازدواج خوب کسی است که در پاسخ به این سوال تمام ابعاد و جوانب این موضوع را مطرح کرده و از پاسخ های کوتاه و تک جمله پرهیز نماید. در این مقاله سعی خواهیم کرد این موضوع را از جوانب مختلف بررسی نماییم.
تغییرات الگوی خواستگاری در عصر حاضر
در گذشته اعتقاد و تاکید بر حیا و شان دختران ایجاب می کرد که پسران اقدام به خواستگاری دختر مورد علاقه خود می کردند و برعکس این موضوع برای دختران عیب و زشتی محسوب می شد و اساسا طرح هم نمیشد. در زندگی نیز معمولا این مردان بودند که ناز زنان را میکشیدند. اما امروزه این اعتقاد نزد برخی از جوانان به چالش کشیده شده و دختران با این تصور که انتخاب گزینه مناسب و داشتن زندگی مطلوب و دلخواه، یک حق انسانی است و تاکنون این حق نزد مردان بوده است، خواستگاری از پسر مورد علاقه و مطلوب خود را نه تنها عیب ندانسته بلکه حق خود نیز می دانند.
خواستگاری دختران؛ آری یا خیر؟
در مورد این شیوه همسرگزینی باید دو نکته را مورد توجه قرار داد.
این بحث کاملا درست است که انتخاب همسر یک حق انسانی است و در شرایط انتخاب های سنتی که پسران از دختران خواستگاری می کنند، دایره انتخاب های دختران محدودتر از پسران است. زیرا دختران فقط حق گزینش از میان پسرانی را دارند که به خواستگاری او می آیند. اما راه حل این مساله این نیست که دختران نیز به خواستگاری پسران رفته و به آنها پیشنهاد ازدواج دهند. زیرا این اتفاق این آسیب ها را به همراه دارد:
- تفاوت های زن و مرد موضوعی غیرقابل انکار است و همه می دانیم که دختر و پسر در برخورداری از احساسات و عواطف به هیچ وجه با هم یکسان نیستند. به همین دلیل شکست عاطفی و عشقی تاثیر مخرب یکسانی بر مرد و زن ندارد و زنان را بیشتر از مردان تحت تاثیر قرار می دهد. حال اگر دختری به پسری علاقمند شود و این علاقه را به وی ابراز نموده و به او پیشنهاد ازدواج دهد و این پیشنهاد او با مخالفت پسر رو به رو شود، چه اتفاقی برای دختر می افتد؟ آیا او را سرخورده و افسرده نمی کند؟ آیا تا مدتها او را نسبت به جنس مخالف دلزده و متنفر نمی سازد؟ حال این اتفاق برای پسران چه تاثیری دارد؟ ویژگی پسران در عاشق شدن بسیار منحصر به فرد است! آنها به راحتی می توانند عاشق شوند و به راحتی هم قابلیت فارغ شدن را دارند! جواب منفی شنیدن به پیشنهاد ازدواج آنها از سوی یک دختر، نه تنها آنها را به هم نمی ریزد بلکه آنان را جهت دادن این پیشنهاد به گزینه های دیگر مصمم تر هم می کند! اتفاقی که در دختران حتی شاید به خودکشی نیز منجر شود. اگر چه در بیان این ویژگی پسران اغراق و مزاح صورت گرفت اما واقعیت این است که دختر و پسر در مسائلی که با احساسات و عواطف سروکار دارند با هم متفاوت هستند. ده بار به خواستگاری رفتن و به نتیجه نرسیدن برای پسران آن قدری آنها را به هم نمی ریزد که یک بار خواستگاری یک دختر از پسری او را به هم می ریزد.
- فرض کنیم که پیشنهاد ازدواج یک دختر به پسر مورد علاقه اش با پذیرش پسر رو به رو شده و منجر به ازدواج آنان شود. حال آیا در این زندگی زن و مرد جایگاه خودشان را خواهند داشت؟ آیا زنی که بنا به طبیعت و خصوصیات تکوینی خود می خواهد که در زندگی جایگاه معشوقه را برای همسرش داشته باشد و هدف و کانون ابراز علاقه و نیازهای مرد قرار گیرد، در این صورت به این جایگاه دست خواهد یافت؟ زنی که خودش با ابراز نیاز و علاقه به همسرش او را به ازدواج با خود فراخوانده است، دیگر جای برای ناز کردن برای مرد خود دارد؟ آیا جای مرد و زن در این زندگی عوض نمی شود؟ واقعیت این است که وقتی دختری از پسری خواستگاری می کند یعنی به او ابراز نیاز نموده است و این تصور را به پسر منتقل می کند که من به تو نیاز دارم و با این کارم ناز تو را می کشم. در این صورت در ادامه زندگی نیز همین جایگاه برای دو طرف رقم خواهد خورد. دیگر این پسر خواهد بود که خواستگاری دختر را به روی او خواهد آورد و آن را دستمایه ناز کردن برای او خواهد نمود. و این اتفاق به صورت طبیعی زنان را به هم خواهد ریخت.
میانجیگری در ازدواج جوانان
برای این که این حق انسانی دختران که در نسبت با پسران در جامعه ما بسیار محدودتر است را تا حدی به آنان برسانیم راهش این نیست که دختران، شان خودشان را زیر پا گذاشته و از پسران خواستگاری کنند، بلکه راه حل این است که نقش میانجیگری خانوادهها و افراد خیّر و مورد اعتماد را در این زمینه پررنگ تر کنیم. اگر واقعا خانواده دختر یا خود او به این نتیجه می رسند که فلان پسر برای دخترشان مناسب است، می بایست تدبیری کنند و از طریقی به صورت غیرمستقیم دختر خود را به خانواده آن پسر معرفی و پیشنهاد کنند. مثلا از طریق افراد مورد اعتماد محل یا فامیل یا همسایه یا استاد دانشگاه این کار را صورت دهند. در این صورت هم شان و جایگاه دختر حفظ شده و هم حق ازدواج با گزینه دلخواه او از وی سلب نخواهد شد. به عنوان مثال اگر در محله یا فامیل شما فرد خاصی وجود دارد که هم قابل اعتماد است و هم به صفات خوب و شایسته شهره است، می توانید از او بخواهید که با فلان پسری که مورد نظر شماست به صورت غیر مستقیم در مورد ازدواج و ملاک ها و شرایط آن گفتگو کرده و به بهانه پیشنهاد گزینه های مختلف، دختر شما را نیز به عنوان یکی از گزینه های به وی پیشنهاد دهد. همچنین خود افرادی که از وجاهت خوبی نزد جامعه و خانواده ها برخوردارند باید برای معرفی جوانان به یکدیگر پیش قدم شده و با چشم باز جوانان در سن ازدواج را رصد کنند تا تناسب و کفویت در ازدواج جوانان محقق گردد.
