یکی از دغدغههای والدین بعد از به دنیا آمدن اولین فرزندشان این است که چه زمانی برای فرزند دوم اقدام کنند؟ بهترین فاصله بین فرزند اول و دوم چقدر است؟ اگر صادقانه بخواهیم به این موضوع نگاه کنیم، هیچ جواب صددرصد درستی وجود ندارد. تفاوت سنی کم یا زیاد هرکدام مزایا و معایبی دارند که در ادامه باهم بررسی خواهیم کرد.
فاصله سنی بین نه تا هیجده ماه
وقتی مادر در فاصله کمتر از چندماه از زایمان قبلی، باردار میشود، چنین فاصلهای شکل میگیرد. در این فاصله سنی کم، اغلب کودکان نیازهای مشترک دارند. مثلا هردو همزمان پوشک دارند و شیر میخورند. آنها طبیعتا مراحل رشدی تقریبا یکسانی را طی میکنند. با توجه به اختلاف سنی کم، آنها همبازی فوقالعاده خوبی برای همدیگر خواهند بود.
چالشهای فاصله سنی:
چالشهای اختلاف سنی کم، بسیار زیاد است. اولین چالش وضعیت جسمی مادر است. مادری که تقریبا بلافاصله بعد از زایمان، دوباره باردار شده، احتمالا جسمش به شدت ضعیف است. در دوران بارداری و زایمان فرزند دوم مادر باید حتما به طور دقیق زیر نظر پزشک باشد تا دچار مشکلات جدی نشود. در عین حال هردوکودک زیر دوسال سن دارند و بهشدت نیازمند محبت و توجه مادر هستند. اگر دو فرزند با فاصله سنی کم دارید، باید حتما زمانی را به طور جداگانه به فرزند اول خود اختصاص دهید.
چالش بعدی رقابت است. همانطور که دو کودک با اختلاف سنی کم میتوانند بهترین همبازیهای دنیا برای یکدیگر باشند، ظرفیت بالقوهای هم برای ایجاد یک رقابت جدی دارند. وقتی فرزند بزرگتر میبیند که خواستههای فرد کوچکتر زودتر اجابت میشود؛ و یا وقتی فرزند کوچکتر میبیند کودک بزرگتر اختیارات و تواناییهای بیشتری دارد، ممکن است تلاش جدی برای رقابت بینشان شکل بگیرد. برای اینکه این رقابت تبدیل به دعوا نشود، ترجیحا تا جای ممکن در رابطه آنها دخالت نکنید.
فاصله سنی بین هجده ماه تا سه سال
این فاصله، یکی از متداولترین فاصله سنی بین کودکان است. کودکان در عین حال که همبازیهای خوبی برای هم خواهند شد، دچار رقابتهای شدید هم نمیشوند؛ چون تا حدودی تفاوت سنی همدیگر را درک میکنند. کودک اول همچنان نیازهایی مانند تعویض پوشک دارد؛ اما نیازهایش فوری نیست و میتواند مدتی را تحمل کند. کودک بزرگتر، بیش از گذشته میتواند با خودش و اسباببازیهایش سرگرم شود و نیاز به توجه مدام والدین ندارد.
چالشهای فاصله سنی:
همزمانی دوران بارداری دوم با نوپایی کودک اول، از چالشهای این فاصله سنی است. درست زمانی که کودک اول راه افتاده و پا به دنیای ماجراجویی گذاشته، مادر درگیر بارداری دوم خواهد شد. مراقبت از کودک یکساله که درک درستی از خطر ندارد، نیازمند دقت بالایی است. از طرفی کودک زبان را به طور کامل نمیفهمد و نمیشود با صحبت کردن از خطراتی که در کمین اوست پیشگیری کرد. طبیعتا در دوره بارداری، داشتن توجه و دقت کامل نسبت به کودک یکساله کار راحتی نیست.
از طرفی هرچند که کودک اول بعد از به دنیا آمدن کودک دوم تا حدودی مستقل شده است، اما همچنان نیازمند توجه کافیست. اگر توجه مورد نیازش را دریافت نکند، ممکن است رفتارهایی مانند پرخاشگری یا وابستگی شدید به مادر نشان بدهد. برای پیشگیری از این موارد، میتوانید کودک اول را در فرآیند نگهداری از کودک اول دخیل کنید تا متوجه تفاوت خودش با کودک بعدی باشد.
فاصله سنی سه سال تا پنج سال
برخی از کارشناسان کودک، بهترین فاصله سنی بین فرزندان را ۳ تا 5 سال میدانند. کودک اول در این سن نیازهای فوری مانند شیر، پوشک، توجه مداوم و… ندارند. زبان را به خوبی آموختهاند و قدرت درک و استدلال خوبی دارند. به لطف داشتن قدرت استدلال، در صورت مشکل میتوان به شکل مسالمتآمیز با آنها صحبت کرد. از طرفی کودک بزرگتر میتواند به راحتی به مهد یا کلاسهای کودکانه برود و ساعتی را به شکلی کاملا مستقل بگذراند. البته این موضوع به این معنی نیست که توجه به کودک اول را میتوان کاملا کنار گذاشت. کودکان تا پیش از سن مدرسه، همچنان به توجه والدین نیاز دارند.
چالشها:
اولین چالش این بازه اختلاف سنی، برای بعضی از مادران است. برای مادرانی که برای اولین بار در سن بالا باردار شدهاند، این فاصله سنی مناسب نیست. با بالا رفتن سن، احتمال بارداری بهمرور کاهش مییابد و مادر بیشتر در معرض مشکلاتی مانند دیابت بارداری قرار میگیرد.
چالش دومی که در این فاصله سنی وجود دارد، استفاده از صفحه نمایشگر (مانند تلوزیون و موبایل و…) است. این مشکل به لطف پیشرفت تکنولوژی به وجود آمده است. از طرفی صفحات نمایشگر برای کودک دوم شما که زیر دوسال دارد ممنوع است؛ از طرف دیگر کودک اول شما ولع قابل توجهی نسبت به تلویزیون و تبلت و موبایل دارد. اگر دو کودک با تفاوت سنی 3تا5 سال دارید، باید سعی کنید استفاده از نمایشگر را برای کودک اول برنامهریزی کنید. به جای کانالهای تلوزیونی، سعی کنید خودتان برنامههای مناسب را دانلود کنید و در اختیار کودک اول قرار دهید. وقتی زمان پخش محتواها در دست خودتان باشد، میتوانید از کودک اول بخواهید زمانی پای نمایشگرها بنشیند که کودک دوم حضور ندارد یا سرگرم است.
فاصله سنی از ۵ سال و بالاتر
باتوجه به بالا رفتن سرعت تغییرات درجهان، وقتی دو فرزند با اختلافسنی بیشتر از پنج سال داشته باشید، تقریبا دوفرزند از دو نسل متفاوت خواهید داشت. تجربههای آنان از کودکی به مقدار قابل توجهی باهم متفاوت خواهد بود. مزیت این اختلاف سنی این است که کودک اول میتوانند تا حدودی بعضی از نقشهای والدین را اجرا کند. این کار نقش پررنگی در حس استقلال و عزتنفس او خواهد داشت. تنها چالش این اختلاف سنی، برای والدین است؛ چراکه با توجه به بالا رفتن سن مادر احتمال ناباروری بسیاربالا میرود.
جمعبندی:
فاصله سنی بین کودکان یکی از دغدغههای اکثر والدین است. نمیتوان به طور قطعی گفت که چه فاصله سنیای از همه مناسبتر است. هر اختلاف سنی خاص، مزایا و معایب خودش را دارد. در فاصله سنی کم، خطر ضعیف شدن مادر، رقابت و حسادت بین بچهها و کمتوجهی به بچه اول وجود دارد.
در فاصله سنی زیاد، مشکلاتی مانند احتمال ناباوری یا بارداری پرخطر برای مادر و فاصله نسلی بین کودکان وجود دارد.در صورت تمایل میتوانید به یک مرکزمشاوره خانواده مانند مرکز مشاوره یارا مراجعه کنید تا مشاور متخصص با توجه به شرایط شما و کودک اولتان، بهترین سن مناسب بارداری را برای شما تعیین کند.
